Một bệnh nhân đến Bệnh viện Mắt Trung ương cấp cứu vì tai nạn khi xem pháo hoa: bỏng da mi, vỡ nhãn cầu, xuất huyết nội nhãn… Ai cũng xót xa vì tuổi em còn trẻ, mất đi con mắt là mất đi một phần tương lai, tận hưởng cuộc vui mà hoá ra lĩnh tai hoạ… Tại nạn do pháo hoa, pháo nổ, pháo sáng có thể gộp chung vào tai nạn do hoả khí. Dịp lễ Tết đài báo thường đưa tin rầm rộ nặng thì thiệt mạng, cụt chi, bỏng vùng đầu cổ thường đi với chấn thương mắt. Ở nước ta pháo hoa thường do lực lượng quân đội tổ chức, các cuộc thi hoặc tại các tụ điểm giải trí phải được phép của chính quyền và do công ty có giấy phép… An toàn và an ninh cao, có lẽ vì vậy mà tai nạn được giảm thiểu. Lo ngại của người viết là có nơi tối nào cũng có lễ hội pháo hoa, ai cũng có thể mua pháo hoa tầm thấp tự giải trí tai nạn, pháo tự chế - pháo sáng vẫn còn đâu đó thì tai nạn dạng này sẽ tăng?
Các thống kê tại Mỹ đã nêu rõ: Pháo hoa rất nguy hiểm, mặc dù được quảng cáo là đồ chơi. Bạn có thể nghĩ mình biết cách sử dụng chúng an toàn nhưng chơi pháo hoa có thể khiến bạn bị mù. Theo báo cáo mới nhất về thương tích do pháo hoa của Ủy ban An toàn Sản phẩm Tiêu dùng Hoa Kỳ, chỉ riêng tại Hoa Kỳ, đã có 8 người chết và gần 14.700 người bị thương nặng trong năm 2024, tăng 58% so với năm 2023.
Những người đứng xung quanh, đặc biệt là trẻ em, có nguy cơ bị thương rất cao. Ngay cả trẻ em và những người KHÔNG trực tiếp đốt pháo hoa cũng có thể gặp nguy hiểm tương tự như những người thực sự đốt pháo.
Mùa hè - mùa lễ hội và quốc khánh của Mỹ là thời điểm đặc biệt nguy hiểm: hầu hết các vụ tai nạn do pháo hoa xảy ra từ giữa tháng 6 đến giữa tháng 7.
Pháo hoa bắn trượt và trục trặc có thể gây chết người
Hầu hết các trường hợp tử vong do pháo hoa đều bắt nguồn từ việc sử dụng không an toàn. Nhưng ngay cả khi sử dụng đúng cách cũng có thể gây chết người hoặc thương tích cho những người có hiểu biết và ý thức về an toàn. Pháo hoa có thể bị trục trặc, bắn sai hướng hoặc bốc cháy cùng một lúc tạo ra một vụ nổ lớn, không thể kiểm soát.
Những sai lầm đơn giản, như cầm pháo hoa ở góc độ sai, đã gây chết người cho người sử dụng và người xung quanh do khiến chất nổ bắn theo hướng không mong muốn. Sự cố phóng pháo nổ đã khiến tám người thiệt mạng tại Mỹ trong các sự kiện riêng biệt vào năm 2022. Một ngòi nổ pháo hoa nhanh đã giết chết và gần như chặt đầu một người đàn ông vào năm trước đó.
Bất kể bạn cẩn thận đến đâu, những lỗi trong thiết bị và chất nổ vẫn là nguyên nhân hàng đầu gây ra thương tích và tử vong do pháo hoa và số người bị hại ngày càng tăng mỗi năm
Một số loại pháo hoa hợp pháp có chứa các thành phần nguy hiểm. Ngay cả pháo hoa mua hợp pháp cũng có thể chứa các thành phần không an toàn, thậm chí là bất hợp pháp. Điều này có thể khiến pháo hoa hoạt động sai chức năng và gây chết người hoặc thương tích cho những người ở gần, bất chấp việc sử dụng đúng cách. Trên thực tế, hầu hết các thương tích xảy ra với pháo hoa hợp pháp. Gần một nửa số pháo hoa được bán công khai và bị kiểm tra vào năm 2022 có chứa ngòi nổ bị sửa đổi nguy hiểm, hóa chất bị cấm hoặc hàm lượng vật liệu nổ không an toàn
Ngay cả pháo sáng cũng có thể gây tổn thương mắt nghiêm trọng và dẫn đến tử vong.
Pháo sáng có thể đặc biệt nguy hiểm, vì chúng cháy ở nhiệt độ hơn 2.000 độ Farenheit. Theo báo cáo mới nhất, pháo sáng là nguyên nhân gây ra 700 trường hợp bị thương do pháo hoa và một tai nạn với pháo sáng đã gây ra một trong những trường hợp tử vong do pháo hoa được báo cáo vào năm 2017. Trẻ em thường được phép chơi với pháo sáng vì loại pháo này được coi là tương đối vô hại. Nhưng điều đó hoàn toàn không đúng sự thật. Trẻ em và thanh thiếu niên thường xuyên là nạn nhân của những thương tích nghiêm trọng do pháo hoa gây ra. Theo thống kê thì trẻ em từ 15 tuổi trở xuống chiếm khoảng 1/3 tổng số thương tích. Thanh thiếu niên từ 15 đến 19 tuổi thường đến điều trị khẩn cấp do tai nạn pháo hoa. Pháo nổ là nguyên nhân hàng đầu gây thương tích, khiến hơn 800 người phải nhập viện cấp cứu hàng năm.
Cách sơ cứu, điều trị chấn thương mắt do pháo hoa gây ra
Ủy ban An toàn Sản phẩm Tiêu dùng Mỹ công bố 19% các trường hợp bị thương do pháo hoa có thương tích ở mắt . Trong những trường hợp nghiêm trọng nhất, pháo hoa có thể làm vỡ nhãn cầu, gây bỏng hóa chất và nhiệt, trầy xước giác mạc và bong võng mạc. Tất cả đều có thể gây tổn thương mắt vĩnh viễn và mất thị lực. Thương tích mắt do pháo hoa có thể kết hợp chấn thương do lực tác động mạnh, bỏng nhiệt và tiếp xúc với hóa chất. Thương tích mắt do pháo hoa là một trường hợp cấp cứu y tế. Hãy gọi cấp cứu hoặc tìm kiếm sự chăm sóc y tế ngay lập tức. Trong thời gian chờ đợi, hãy làm theo các hướng dẫn sau đây:
- Không được dụi mắt
- Không được rửa mắt
- Không nên ấn mạnh
- Không được lấy bất kỳ vật thể nào bị mắc kẹt trong mắt ra
- Không nên bôi thuốc mỡ hoặc dùng bất kỳ loại thuốc giảm đau làm loãng máu nào như aspirin hoặc ibuprofen trừ khi có chỉ định của bác sĩ.
Quy tắc an toàn khi sử dụng pháo hoa
Cách tốt nhất để tránh bị thương do pháo hoa, có thể dẫn đến mù lòa, là tham dự một buổi trình diễn pháo hoa chuyên nghiệp thay vì mua pháo hoa về nhà sử dụng.
Nếu bạn tham dự một buổi trình diễn pháo hoa
-
- Hãy tôn trọng các rào chắn an toàn, tuân thủ mọi hướng dẫn an toàn và xem pháo hoa từ khoảng cách ít nhất 500 feet (khoảng 150 mét).
- Tất cả người sử dụng và người đứng xung quanh đều nên đeo kính bảo hộ mắt
- Không được chạm vào pháo hoa chưa nổ, thay vào đó, hãy liên hệ ngay với sở cứu hỏa hoặc cảnh sát địa phương để được trợ giúp.
An toàn khi sử dụng pháo hoa tại nhà
Nếu bạn quyết định sử dụng pháo hoa dân dụng ở những nơi được phép, hãy làm theo những lời khuyên an toàn sau đây từ Ủy ban An toàn Sản phẩm Tiêu dùng của Mỹ:
-
- Không được cho trẻ nhỏ chơi pháo hoa. Pháo sáng, một loại pháo hoa thường được coi là "an toàn" cho trẻ em, cháy ở nhiệt độ cực cao (2.000 độ F) và KHÔNG NÊN để trẻ nhỏ cầm nắm. Trẻ em có thể không hiểu được sự nguy hiểm của pháo hoa và không hành động đúng mực khi sử dụng hoặc phải làm gì trong trường hợp khẩn cấp.
- Tất cả người sử dụng và người đứng xung quanh đều nên đeo kính bảo hộ mắt đáp ứng các tiêu chuẩn của Viện Tiêu chuẩn Quốc gia Hoa Kỳ (ANSI)
- Luôn cần giám sát chặt chẽ của người lớn mọi lúc khi trẻ lớn hoặc thanh thiếu niên sử dụng pháo hoa.
- Không được phép chạy nhảy hay đùa giỡn.
- Hãy đốt pháo hoa ngoài trời ở khu vực thoáng đãng, tránh xa nhà cửa, lá khô, cỏ và các vật liệu dễ cháy khác.
- Hãy luôn để sẵn một xô nước bên cạnh để dùng trong trường hợp khẩn cấp và để dội lên những quả pháo không cháy hoặc không phát nổ.
- Không nên cố gắng đốt lại hoặc cầm nắm pháo hoa bị hỏng hoặc "xì hơi". Hãy ngâm chúng trong nước và vứt bỏ.
- Hãy đảm bảo tất cả mọi người khác đều cách xa ít nhất 500 feet (khoảng 150 mét) trước khi đốt pháo hoa.
- Tuyệt đối không được đốt pháo hoa trong vật chứa, đặc biệt là vật chứa bằng thủy tinh hoặc kim loại.
- Để pháo hoa chưa sử dụng tránh xa khu vực bắn.
- Bảo quản pháo hoa ở nơi khô ráo, thoáng mát.
- Kiểm tra hướng dẫn sử dụng để biết các chỉ dẫn bảo quản đặc biệt.
- Tuân thủ luật pháp địa phương.
- Tuyệt đối không được để bất kỳ bộ phận cơ thể nào ở gần pháo hoa khi đang châm lửa.
- Không nên thử nghiệm với pháo hoa tự chế.
Bs Hoàng Cương
Biên tập theo AAO website